Een uitschuifbare eettafel klinkt als de oplossing voor iedereen met een kleine eetkamer en af en toe acht gasten. Dat is hij vaak ook, maar alleen als het uitschuiven zo makkelijk gaat dat je het ook echt doet. De meeste teleurstellingen komen niet door het idee, maar door het mechaniek, de plek van de poten of de vraag waar dat losse blad de rest van het jaar ligt.
De mechanieken op een rij
Vlinderblad
Het extra blad zit opgevouwen onder het tafelblad en klapt als een vlinder open zodra je de tafel uit elkaar trekt. Grote pluspunt: je hoeft nooit iets op te bergen en het verlengstuk verkleurt netjes mee met de rest. Het mechaniek is wel complexer, dus let op de kwaliteit van de geleiders. Reken op een uitbreiding van 40 tot 50 centimeter.
Los inlegblad
Je trekt de tafel in het midden uit elkaar en legt er een of twee losse bladen in. Simpel, duurzaam en goedkoop, en je kunt de tafel in twee stappen verlengen. De keerzijde is de opslag: zo’n blad is een meter lang en moet plat en droog liggen, anders trekt het krom.
Synchroonmechaniek
Hierbij schuiven beide bladhelften tegelijk uit als je aan één kant trekt, zodat de tafel gecentreerd blijft ten opzichte van de hanglamp en het onderstel. Prettig als je alleen bent, want je hoeft niet aan twee kanten tegelijk te trekken. Dit beslag zit meestal in het hogere segment.
Klapbladen
De klassieke hangoortafel met een neerklappend deel aan een of twee kopse kanten. Ruimtebesparend en je hebt niets los liggen, maar de scharnierlijn blijft zichtbaar en de zwenkpoot staat bijna altijd ergens in de weg. In een klein appartement is het niettemin een van de slimste oplossingen.
De poten: het punt dat je pas thuis merkt
Dit is de meest onderschatte vraag: waar staan de poten als de tafel uit is? Bij veel modellen schuiven de poten niet mee, waardoor de extra zitplaatsen precies boven een poot uitkomen. Je hebt dan wel dertig centimeter meer blad, maar geen extra stoel die er comfortabel bij past.
- Vier poten in de hoeken: controleer of ze meeschuiven. Zo niet, dan valt de winst grotendeels weg.
- Schraag of A-poot: meestal het beste, want de poten staan naar binnen en je schuift aan de kopse kant gewoon aan.
- Kolom of centrale voet: geeft de meeste beenruimte, maar bij een sterk verlengd blad kan de tafel gaan wiebelen.
- Slede- of U-onderstel: stevig, maar let op dat de balk op de vloer niet precies onder de voeten van een gast ligt.
Gewicht en bediening
Een massief eiken blad van 200 centimeter weegt zo veertig tot zestig kilo. Als het uitschuiven twee mensen kost, ga je het niet doen voor een etentje met zes. Probeer daarom in de winkel altijd zelf het mechaniek, en doe dat alleen. Loopt het zwaar of moet je slaan om het blad op zijn plek te krijgen, dan wordt dat na een jaar niet beter.
Let ook op de naad. Een goed mechaniek sluit de twee helften met minder dan een millimeter speling, zodat er geen kruimels in vallen en de tafel als één vlak aanvoelt. Zit er een zichtbare kier of ligt de ene helft hoger dan de andere, dan is het beslag niet nauwkeurig genoeg afgesteld.
Ik heb in de werkplaats meer uitschuiftafels gerepareerd dan dat ik er nieuw heb gemaakt, en de klachten lijken sterk op elkaar. Bijna altijd zijn de houten geleiders uitgedroogd of is er een keer gewrikt terwijl het blad scheef stond. Een druppel siliconenvrije glijspray of een streep kaarsvet op de geleiders, een keer per jaar, voorkomt het grootste deel daarvan. Wrikken helpt nooit: als het blad klemt, staat het niet haaks.
Waar laat je het losse blad
Een blad dat je verticaal achter de kast zet, gaat krom trekken. Hout heeft aan beide kanten dezelfde lucht nodig om in evenwicht te blijven. Bewaar het dus plat, bij voorkeur op de plek waar het ook gebruikt wordt qua temperatuur en luchtvochtigheid. Onder een bed, achter een bank op de vloer of plat op een kastplank werkt goed. Een schuur of een zolder onder een dak dat ’s zomers heet wordt is de slechtste plek die er is.
- Een hoes of een oude dekbedovertrek eromheen tegen stof en krassen, bijvoorbeeld een opbergzak van IKEA of Action.
- Twee vilten strips onder het blad zodat het niet direct op de vloer ligt.
- Een keer per jaar omdraaien, zodat beide zijden gelijk blijven.
Houtwerking bij verlengbladen
Bij een massief houten tafel werkt het hoofdblad mee met de seizoenen: in de winter, met droge lucht binnen, krimpt het en in de zomer zet het weer uit. Een los inlegblad dat elders ligt maakt die beweging niet mee. Leg je het er in december in, dan kan het net iets te breed of te smal zijn. Dat trekt zich meestal binnen een dag recht, maar leg het blad daarom een paar uur van tevoren in de kamer waar de tafel staat.
Behandel het losse blad ook precies zoals de rest van de tafel. Olie je het hoofdblad twee keer per jaar, doe dan het inlegblad mee, anders zie je na drie jaar een duidelijk kleurverschil. Hoe dat gaat lees je in de gids over een eiken tafel onderhouden en oliën. Een blad dat nooit daglicht ziet blijft lichter dan de rest, dus leg het af en toe een dag op tafel.
Checklist voordat je beslist
- Kun je de tafel in je eentje uitschuiven, zonder wrikken?
- Schuiven de poten mee, of komt de extra stoel boven een poot?
- Past de uitgeschoven maat nog in je kamer met 80 cm rondom?
- Heb je een platte, droge plek voor het losse blad?
- Is de naad in ingeschoven stand netjes dicht?
- Hangt de lamp ook boven het midden als de tafel uit staat?
Is een uitschuifbare eettafel minder stevig dan een vaste tafel?
Bij goed beslag merk je er in dagelijks gebruik niets van. Het verschil zit in de uitgeschoven stand: daar rust het blad op de geleiders en niet direct op het onderstel, waardoor je iets meer veren voelt. Leun niet op de kopse kanten van een volledig uitgeschoven tafel.
Hoeveel extra personen levert uitschuiven op?
Een verlenging van 40 tot 50 cm geeft twee extra zitplaatsen aan de lange zijden. Een dubbel inlegblad van 90 tot 100 cm geeft er vier. Reken met dezelfde 60 cm per persoon als bij een vaste tafel, en controleer of de poten die plaatsen niet blokkeren.
Mijn tafel loopt stroef bij het uitschuiven, wat nu?
Trek de tafel helemaal uit, maak de geleiders schoon met een droge doek en breng een dunne laag siliconenvrije glijspray of kaarsvet aan. Controleer daarna of het blad haaks staat en of alle schroeven van het beslag vastzitten. Blijf van een klemmend blad af zolang het scheef staat.
Kies dus op mechaniek en onderstel, niet alleen op de maten in de productomschrijving. Alle modellen naast elkaar bekijk je bij de uitschuifbare eettafels. Weet je nog niet welke maat je nodig hebt in ingeschoven en uitgeschoven stand, begin dan bij welke maat eettafel en de ruimte rondom een eettafel. Blijf je tussen twee modellen hangen, dan zet je ze naast elkaar in tafels vergelijken.
