Eiken, mangohout en teak zijn de drie houtsoorten die je in vrijwel elke meubelwinkel tegenkomt als je naar een massief tafelblad zoekt. Ze zien er anders uit, ze kosten iets anders en ze vragen iets anders van je. Hieronder zet ik de verschillen op een rij zoals ik ze in de werkplaats tegenkom, zodat je weet welke van de drie bij jouw huis en jouw geduld past.
Hoe hard moet een tafelblad zijn
Hardheid zegt hoe makkelijk het hout deukt als er iets op valt. Van de drie is eiken het hardst, mangohout zit daar dicht tegenaan en teak is iets zachter. Dat verschil is in de praktijk kleiner dan het lijkt, want alle drie zijn ze veel harder dan grenen of vuren. Wat je wel merkt: teak vergeeft een deuk beter omdat de vezels eerder terugveren, terwijl eiken een echte kerf houdt.
Belangrijker dan het getal is de afwerking. Een geolied blad kun je altijd bijwerken, of het nu eiken of mango is. Een gelakt blad krijg je bij een beschadiging veel moeilijker weer mooi. Hoe je die schade herstelt lees je in de gids over krassen en kringen uit een houten tafelblad.
Eiken: de stabiele klassieker
Eiken heeft een rustige, rechte nerf met de kenmerkende spiegels op quartier gezaagd hout. De kleur ligt tussen honingblond en lichtbruin en wordt met de jaren wat dieper. Het hout is hard, stabiel en overal verkrijgbaar, en juist door dat laatste is het aanbod in eiken eettafels het breedst van alle houtsoorten.
- Sterk punt: hard, goed te bewerken en overal bij te kopen als je ooit iets wilt aanpassen.
- Let op: eiken bevat looizuren die met vocht en ijzer reageren, wat blauwzwarte vlekken geeft. Laat dus geen natte pan of een ijzeren pot op het blad staan.
- Prijs: middel tot hoog, afhankelijk van de dikte van het blad en de kwaliteit van de verlijming.
- Onderhoud: twee keer per jaar oliën bij een geolied blad.
Mangohout: karakter voor weinig
Mangohout komt van de mangoboom, die na een jaar of vijftien geen vruchten meer geeft en dan toch gerooid wordt. Het hout is daarmee eigenlijk een restproduct van de fruitteelt, en dat is een van de redenen dat de prijs relatief laag ligt. De nerf is levendig, met donkere strepen en soms een groenige of roze gloed door het blad heen.
Dat kleurverloop is precies het punt waarop mensen mangohout mooi of juist te druk vinden. Twee bladen naast elkaar zien er zelden hetzelfde uit. Wil je een egaal blad, dan is mango niet je hout. Wil je iets dat direct karakter heeft, dan kijk je bij de mangohouten tafels.
- Sterk punt: veel massief hout voor je geld en een blad met een eigen gezicht.
- Let op: de kwaliteit varieert sterk per fabrikant. Kijk naar de dikte van het blad en of de lamellen netjes en strak verlijmd zijn.
- Prijs: de laagste van de drie.
- Onderhoud: vergelijkbaar met eiken, maar mango drinkt de eerste keren meer olie.
Teak: vet, stabiel en prijzig
Teak bevat van nature veel olie en dat maakt het uitzonderlijk stabiel en ongevoelig voor vocht. Dat is de reden dat het van oudsher in scheepsbouw en tuinmeubelen zit. Binnen betekent het vooral dat een teakblad nauwelijks werkt met de seizoenen en dat vlekken minder snel intrekken.
Nieuw teak is warm goudbruin, en dat wordt in de loop van jaren dieper en roder. Buiten vergrijst het tot zilvergrijs, binnen gebeurt dat niet. De prijs is de hoogste van de drie, zeker bij massieve bladen uit één stuk.
Bij teak is de herkomst het aandachtspunt. Vraag altijd naar een keurmerk of naar de herkomst van het hout, en kijk of het om nieuw of om gerecycled teak gaat. Gerecycled teak uit oude gebouwen of boten is er volop en heeft vaak nog mooier karakter dan nieuw hout.
De drie naast elkaar
| Eiken | Mangohout | Teak | |
|---|---|---|---|
| Hardheid | hoog | hoog | gemiddeld |
| Kleur | blond tot lichtbruin | licht met donkere strepen | goudbruin, wordt dieper |
| Nerf | rustig en recht | levendig, wisselend | recht met olieglans |
| Prijs | middel tot hoog | laag | hoog |
| Werkt met de seizoenen | merkbaar | merkbaar | weinig |
| Onderhoud | 2x per jaar oliën | 2x per jaar oliën | 1x per jaar volstaat vaak |
Herkomst en keurmerk
Bij alle drie de soorten geldt hetzelfde: vraag naar het keurmerk. FSC en PEFC zeggen iets over het beheer van het bos waar het hout vandaan komt. Europees eiken heeft daarnaast het voordeel van een korte transportketen. Mangohout en teak komen vrijwel altijd uit Azië, en bij teak is een keurmerk of aantoonbaar hergebruik echt van belang.
Wat ik zelf altijd doe bij een nieuw blad, ongeacht de soort, is de kopse kant bekijken. Daar zie je hoe het blad is opgebouwd: uit brede planken, uit smalle lamellen of uit een dun fineer op een plaat. Een blad uit smalle latjes werkt minder en is goedkoper te maken, maar oogt onrustiger. Een blad uit twee of drie brede delen is het mooist en het duurst. Die ene blik op de zijkant vertelt je meer dan de hele productomschrijving.
Welke past bij jou
- Rustig en tijdloos, gezin met kinderen: eiken, geolied zodat je alles kunt bijwerken.
- Beperkt budget maar wel massief: mangohout, mits je van kleurverschillen houdt.
- Warme, donkere uitstraling en weinig onderhoud: teak, of kijk bij de walnoot eettafels voor een vergelijkbare tint.
- Vloerverwarming of een droge woning: teak, want dat werkt het minst met wisselende luchtvochtigheid.
Is mangohout net zo sterk als eiken?
In hardheid ontlopen ze elkaar weinig, dus voor dagelijks gebruik als tafelblad zijn beide prima. Het verschil zit vooral in de opbouw: mangohouten bladen worden vaker uit smalle lamellen samengesteld en de kwaliteit varieert meer per fabrikant. Kijk daarom naar de dikte van het blad en de verlijming.
Verkleurt mangohout in de zon?
Ja, net als vrijwel elk massief hout. De lichte delen worden wat donkerder en de donkere strepen vervagen iets, waardoor het blad na een paar jaar egaler oogt. Ligt er lang een placemat of een schaal op dezelfde plek, dan zie je daar een lichtere vlek. Verschuif spullen af en toe.
Moet ik een teakhouten tafel binnen ook oliën?
Teak bevat zelf al veel olie, dus het hoeft minder vaak dan bij eiken of mango. Eens per jaar een dunne laag teakolie of meubelolie houdt de kleur diep en voorkomt uitdroging bij vloerverwarming. Voelt het blad droog en stoffig aan, dan is dat het signaal.
Er is geen beste houtsoort, alleen een beste houtsoort voor jouw situatie. Kijk naar wat je huis vraagt, naar hoeveel onderhoud je leuk vindt en naar wat je van kleurverschillen vindt. Alle houtsoorten naast elkaar zie je in de tafelgids, het volledige onderhoudsverhaal staat in de gids over een tafel onderhouden en oliën, en weet je het echt niet, dan loopt de keuzehulp het met je door.
