Marmer is prachtig en tegelijk onvergeeflijk, en dat komt door dezelfde eigenschap: het is een poreuze natuursteen die grotendeels uit kalk bestaat. Vocht trekt erin en zuur tast het oppervlak aan. Wie dat weet, houdt een marmeren blad tientallen jaren mooi met een paar simpele gewoontes. Wie het niet weet, heeft binnen een half jaar een doffe ring waar een glas witte wijn heeft gestaan.
Twee dingen die marmer niet verdraagt
Het eerste is vocht met kleur erin. Rode wijn, koffie, thee en bietensap trekken in de poriën en geven een echte vlek, dieper dan het oppervlak. Hoe langer het staat, hoe dieper het zit.
Het tweede is zuur. Citroen, azijn, tomatensaus, cola en veel schoonmaakmiddelen reageren met de kalk in de steen. Dat geeft geen vlek maar een etsing: een matte plek waar de glans weg is gebeten. Dat is een ander probleem, met een andere oplossing, en dat verschil bepaalt alles wat je daarna doet.
Test het even: is de plek donkerder dan de rest, dan is het een vlek. Is de plek even licht maar dof, dan is het een etsing. Datzelfde onderscheid maak je trouwens ook bij een steenblad op een eettafel, en de aanpak hieronder geldt voor elk marmeren blad uit de tafelgids.
Dagelijkse reiniging
Voor het gewone werk heb je genoeg aan lauw water en een zachte microvezeldoek, en daarna droog nawrijven zodat er geen kalkrand achterblijft. Is het vet, gebruik dan een paar druppels pH-neutrale zeep, bijvoorbeeld een natuursteenreiniger of een neutrale afwasmiddel, in een liter water.
Wat je nooit gebruikt op marmer:
- Azijn, citroensap of ontkalker, ook niet verdund.
- Allesreiniger met citrus of met een zure formule.
- Schuurmiddel, schuurspons of staalwol.
- Glasreiniger met ammoniak.
- Bleekmiddel op donker of gekleurd marmer.
Impregneren: de belangrijkste stap
Een impregneermiddel sluit de poriën niet af maar maakt ze waterafstotend, zodat je gemorste wijn kunt opnemen voordat hij intrekt. Het is de enige behandeling die echt verschil maakt en hij kost je twintig minuten.
Wat je nodig hebt
- Impregneermiddel voor natuursteen, te koop bij de bouwmarkt zoals Gamma of Praxis en bij tegelspeciaalzaken. Kies een variant die het uiterlijk niet verandert als je de kleur wilt houden zoals hij is.
- Twee pluisvrije katoenen doeken, bijvoorbeeld poetsdoeken van de Action.
- Een pH-neutrale reiniger voor het voorwerk.
- Handschoenen en een open raam.
- Maak het blad schoon en laat het volledig drogen, minstens een paar uur.
- Breng het middel gelijkmatig aan met een doek en houd het blad een aantal minuten nat, volgens de gebruiksaanwijzing.
- Neem alles wat niet is ingetrokken af met een schone droge doek. Laat nooit een plas indrogen, want dat geeft strepen.
- Laat het blad een etmaal met rust voordat je er weer iets op zet.
Herhaal dit ongeveer eens per jaar, en bij een blad dat intensief gebruikt wordt twee keer per jaar. De test is simpel: leg een druppel water op de steen. Blijft hij bol staan, dan werkt de impregnering nog. Trekt hij in en wordt de plek donker, dan is het tijd.
Vlekken weghalen per soort
- Wijn, koffie of thee: maak een papje van water en zuiveringszout tot de dikte van yoghurt, smeer het op de vlek, dek af met huishoudfolie en laat het een nacht staan. Het papje trekt de vlek uit de steen. Daarna afspoelen en drogen.
- Olie of vet: zelfde papje, maar dan van maizena of talkpoeder, dat de olie opzuigt. Reken op twee tot drie behandelingen bij een oude vlek.
- Inkt of viltstift: voorzichtig deppen met wat spiritus op een wattenschijfje, nooit wrijven, en direct naspoelen met water.
- Kalkrand van een bloemenvaas: alleen met lauw water en geduld. Ontkalker maakt het erger.
- Etsing door citroen of wijn: geen vlek, maar aangetaste glans. Dit haal je weg met marmerpolijstpoeder, dat je in een doek met een beetje water op de plek uitwrijft. Bij een groot vlak schakel je een steenrestaurateur in.
Werk altijd eerst op een onopvallende plek, bijvoorbeeld onder de rand van het blad. Marmersoorten reageren verschillend en wat op een witte Carrara werkt, kan op een donkere steen een lichte plek geven.
Glans houden
Gepolijst marmer houdt zijn glans het langst als je er zo min mogelijk overheen schuurt. Zand en kruimels onder een schaal die je verschuift zijn de grootste sluipmoordenaar. Een dun laagje marmerwas twee keer per jaar houdt de diepte in de steen, maar overdrijf niet: te veel was geeft juist een grauwe film.
Heb je een verzoet of gezoet blad, dus mat in plaats van glanzend, dan valt een etsing veel minder op. Dat is een van de redenen dat ik mensen met kleine kinderen vaker een matte afwerking aanraad dan een hoogglans blad. Anders dan bij een houten blad kun je bij marmer namelijk niet even bijschuren en opnieuw afwerken zoals in de gids over een eiken tafel onderhouden en oliën.
In mijn werkplaats maak ik regelmatig een houten onderstel onder een marmeren blad dat iemand al heeft. Wat me daarbij elke keer opvalt is het gewicht: een blad van 120 bij 60 centimeter en twee centimeter dik weegt al gauw veertig kilo. Til zo’n blad altijd rechtop, nooit plat, want plat dragen is precies hoe marmer breekt. En zet het nooit even tegen de muur zonder iemand die het vasthoudt.
Voorkomen scheelt het meeste werk
- Onderzetters van kurk of vilt onder elk glas en elke mok, verkrijgbaar bij HEMA, IKEA of Kwantum.
- Een dienblad voor de olie- en azijnflessen, zodat één druppel niet meteen op de steen komt.
- Neem gemorst vocht direct op door te deppen, niet te vegen, want vegen maakt de vlek groter.
- Viltjes onder decoratie met een ruwe onderkant.
Kan ik azijn of citroen gebruiken om mijn marmeren tafel schoon te maken?
Nee. Marmer bestaat grotendeels uit kalk en zuur lost die kalk op. Je krijgt geen schone steen maar een matte, aangevreten plek die je alleen met polijstpoeder of door een steenrestaurateur weer glanzend krijgt. Gebruik lauw water met een pH-neutrale reiniger.
Hoe vaak moet ik een marmeren tafel impregneren?
Bij normaal gebruik eens per jaar, bij een blad waar dagelijks aan gegeten wordt twee keer per jaar. Controleer tussendoor met een druppel water: blijft die bol staan, dan werkt de laag nog. Trekt hij in en wordt de steen donkerder, dan is het tijd voor een nieuwe behandeling.
Gaat een oude wijnvlek er nog uit?
Vaak wel, maar het kost meerdere rondes. Gebruik een papje van water en zuiveringszout, dek het af met folie en laat het een nacht intrekken. Herhaal dat twee of drie keer voordat je concludeert dat het niet werkt. Blijft er een schim, dan kan een steenrestaurateur het blad plaatselijk polijsten.
Met impregneren, onderzetters en direct deppen ben je er in de praktijk. Marmer vraagt geen zware onderhoudsbeurten, het vraagt vooral dat je zuur en achtergebleven vocht serieus neemt. Wil je zien welke modellen er zijn, kijk dan bij de marmeren salontafels of in het bredere overzicht met salontafels. Zoek je hetzelfde uiterlijk met minder zorgen, dan zijn de keramische eettafels een goed alternatief, want keramiek is niet poreus en niet zuurgevoelig. De juiste hoogte en maat kiezen doe je met de gids over de hoogte en maat van een salontafel.
